تجهیزات پزشکی

شكست انحصار به حوزه تجهيزات پزشكی هم راه يافت

نویسنده: افسانه غفاري

ایجاد بستر رقابت و حذف انحصارات از جمله مقولات بحث برانگیز اقتصاد ایران است ولی هنوز اقدام جدی برای توسعه فضای رقابتی در بازارهای ایران به ویژه بخش صنایع صورت نگرفته است.

تنظیم لایحه ضد انحصار و حقوق مصرف كنندگان از اقدامات ضروری برای ایجاد فضای رقابت و حذف رفتارهای انحصاری و غیر رقابتی است.

تدوین قوانین و مقررات ضد انحصار بدون شناخت ساختار و عملكرد بازارها امكان پذیر نیست.

هم اكنون بازارهای صنعتی ایران به شدت متمركز هستند و سهم بالایی از ارزش ایجاد شده در آن متعلق به بازارهای انحصاری است.

چندی پیش مدیركل تجهیزات پزشکی خبر از شكسته شدن انحصار نمایندگیهای خارجی در حوزه سلامت داد.

این امر نگرانیهایی را از سوی واردكنندگان و نمایندگان كمپانیهای سازنده تجهیزات پزشکی در بر داشت، چرا كه شكست این انحصار، برای گروهی از واردكنندگان در حقیقت به مثابه به خطر افتادن حیات اقتصادی آنان است.

در این شماره برای روشن شدن چند و چون موضوع ابتدا با مدیر كل تجهیزات پزشکی به گفتگو نشسته و در ادامه موضوع را از دید دبیر انجمن شركت‌های مهندسی پزشکی و مسئولان تجهیزات پزشکی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران و كرمانشاه به عنوان واردكنندگان و كاربران نهایی تجهیزات پزشکی بررسی كرده‌ایم.

انحصار خدمات تخصصی پزشکی را میشكنیم/ پیگیری اجازه خدمات رادیولوژی به پزشكان عمومی


چنـدی پیش وزیر بهداشت گفت: <هنوز بخش‌نامه اجازه ارائه خدمات رادیولوژی به پزشكان عمومی را صادر نكرده‌ایم اما در حال پیگیری است.

هدف ما این است كه انحصار برخی خدمات را كه به قصد تجارت، پدر مردم را درآورده، بشكنیم.>

وی با بیان اینكه تصمیمات در این خصوص در مرحله كارشناسی قرار دارد و بعد از نهایی شدن اعلام میشود، افزود:

<متأسفانه ما پزشكان عمومی را بی اختیار و بی ثمر كرده ایم اما میخواهیم از طریق روش‌های علمی كه در دنیا حاكم است آرام آرام وظایفی را به آن‌ها محول كنیم كه البته این با منافع خلییها درگیر است.>

وی با بیان اینكه موضوع برخی علم نیست و بحث تجارت است، تصریح كرد:

<بعضی جاها چون بحث تجارت است، كارها انحصاری شده و به نظر من این انحصار باید به نفع مردم شكسته شود.

در حوزه واردات تجهیزات پزشکی نیز معضل انحصار وجود داردكه از تبعات آن میتوان به افزایش سرسام آور قیمت كالاهای پزشکی در داخل به نسبت بازار سایر كشورها اشاره كرد.

به‌نظر میرسد مشكل انحصار را باید به صورت ریشه ای حل كرد و نباید گمان كرد كه با قیمت گذاری كالایی خاص مشكل انحصار را از بین برده ایم .>

دکتر کیوان

مدیر كل تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت نیز چندی پیش در گفتگو با یكی از خبرگزاریهای رسمی كشور اعلام كرد:‌

<به منظور وفور تجهیزات پزشکی خارجی در بازار و شكسته شدن قیمت آنها، انحصار نمایندگیهای شركت‌های خارجی برای واردات این كالاها شكسته شد و هر واردكننده‌ای میتواند كالای باكیفیت خارجی وارد كند. >

حـسین كیوان افزود: <وزارت بهداشت تضمین كننده منافع شركت‌های خارجی و نمایندگیهای آن‌ها نیست بنابراین از این پس هر وارد كننده‌ای كه بتواند تجهیزات پزشکی خارجی با كیفیت و اصلی را وارد كند، به آن مجوز میدهیم.>

وی ادامه داد: <این تصمیم در واقع برای وفور كالاها و تجهیزات پزشکی با كیفیت و اصلی در كشور و كاهش قیمت آن‌هاست و یك روش شناخته شده در دنـیا بـه نـام تـجـارت مـوازی اسـت. هـیچ اشـكـالـی هم ندارد.

در حال حاضر شـركـت‌هـای ثـبـت شـده وارد كـنـنده تجهیزات پزشکی میتوانند هر كالای خارجی با كیفیت را وارد كشور كنند و از وزارت بهداشت مجوز و برچسب اصالت بگیرند.>

وی افزود: <اجرای این روش و رفع انحصارواردات كالاهای مصرفی صرفا توسط نمایندگیهای شركت‌های خارجی به تازگی انجام شده و نتیجه آن در كاهش قیمت در محموله‌های بعدی آشكار میشود اما در همین مدت كوتاه نیز اثر مثبت آن مشاهده شده و در مورد برخی تجهیزات پزشکی تا ۳۰ درصد كاهش قیمت را شاهد هستیم كه برخی انواع استنت‌های قلبی نمونه آن است.>

این امـر نـگـرانـی هایی را از سوی واردكنندگان و نمایندگان كمپانیهای تــولـیـدكـنـنــده تـجـهـیـزات پزشکی در بــرداشــت، چـرا كـه شـكـسـت انـحـصـار نمایندگیهای انحصاری برای گروهی از واردكنندگان، در حقیقت به مثابه به خطر افتادن حیات اقتصادی آنان است، از این رو گفتگویی با دكتر كیوان مدیر‌كل تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت انجام داده ایم كه در زیر میخوانید:

اولویت ما، دسترسی ارزان تر بیماران به تجهیزات پزشکی است
‌تـصـمـیـم بــر شـكـسـت انحصـار نمـاینـدگـی كمپانیهای خارجی در ایران با چه هدفی گرفته شده است؟

آنگونه كه در رسانه‌ها بیان شده قصد ما ایجاد اختلال در تجارت مردم و كار شركت‌ها نیست، ما خودمان هم شركت‌ها را به صورت انحصاری و غـیر انـحـصـاری ثـبـت مـیكـنـیم و لذا كمپانیهای خـارجـی كـامـلا مـخـتارند به هر شركتی كه مایلند نمایندگی انحصاری یا غیر انحصاری اعطا كنند، اما اگر یك شركت با عنوان نماینده انحصاری كالایی را وارد كـشـور مـیكـنـد ، در صـورتـی كـه شـركـت دیگری موفق شود همان كالا را با شرایط بهتر از حـیـث قـیمــت وارد كـشــور كنـد، در این صـورت میتوان حدس زد كه مشكلی وجود داشته و لذا ما دیگر تاكیدی بر خرید از نماینده نداریم.

علت اینكه اساسا این بحث مطرح شد، این بود كه ما بارها شاهد بـودیم، بـرخـی كالاها در ایران با قیمتی به مراتب بـالاتر از سایر كشورها عرضه میشد و اگركسی میخواست این كالا را با قیمت پایین تر وارد كشور كند به او عنوان میشد كه چون این كالا نمایندگی انحصاری دارد، مجاز به واردات آن نیست هر چند كـه ورود آن از مـسـیر دیگـری غـیر از نـمـاینـدگـی انحصاری، به سود سیستم سلامت باشد.

بنابراین ما در وهله اول با نمایندگان شركت‌ها مذاكره كردیم و این مشكلات را با آن‌ها در میان گذاشتیم وعنوان كردیم كه كالاهایشان گران است و باید قیمت‌ها را اصــلاح كـنـنــد، درغـیـر ایـن صــورت مـا بـا صـرف نـــظـــــركـــــردن از نـــمـــــایــنـــــدگــــی انــحــصــــاری، بــــه سایرشركت‌ها اجازه ورود كالا را خواهیم داد، چرا كـه بـیمار نباید بابت جا‌افتادن كالای یك شركت خارجی در داخل كشورمتحمل هزینه اضافی شود.

این تـصـمیم تاكنون منافع زیادی را برای ما در بر داشته است، در نتیجه ما هم اكنون به دنبال شفاف سازی و اصلاح قیمت‌ها هستیم و اگر كالایی در كشورهای دیگر به هر دلیلی ارزان تر عرضه شود، ما نیز موظفیم آن كالا را با قیمت پایین تر در اختیار بـیمـارانـمـان قـرار دهیم و اجازه ندهیم كه مردم و بیمه‌ها ی ما چند برابر بیشتر از سایر كشورها در ازای دریافت كالاها و خدمات برابرهزینه پرداخت كنند.

آیا این تصمیم فقط در حوزه تجهیزات مصرفی است یا همه گروه‌های كالایی را شامل میشود؟
هم اكنون فقط در حوزه كالاهای مصرفی است و مـا فعلا برنامه ای برای كالاهای دیگر نداریم.

در خصوص بقیه اقلام تجهیزاتی هم برنامه ما این است كه قیمت این گروه از محصولات را در سایه رقابت تعدیل كنیم، بدین ترتیب كه زمینه رابرای فعالیت سایر شركت‌ها فراهم میكنیم و نهایتا هر شركتی كه خدمات پس از فروش مناسب تری ارائه دهد، خود به خود در بازار انتخاب میشود.

لازم به ذكر است كه ما درخصوص تجهیزات سرمایه ای نیز زمینه را برای كار همه فراهم خواهیم كرد، چرا كه در این صورت دسترسی به كیفیت‌های مختلف در بـــازار خـــود بـــه خـــود بـــاعـــث كـنـتــرل قـیمــت‌هــا خواهدشد.

آیا نمـاینـدگـیهـای انحصـاری كـه قبلا ثبت شده‌اند، نیز همچنان محفوظ هستند؟


بله آن‌ها همچنان پابرجا هستند، ولی در كنار آن ممكن است یك شركت دیگر بتواند همان كالا را با قیمت پایین تر وارد كشور كند. به عبارت دیگر ما مسئول حفظ انحصار كمپانیهای خارجی نیستیم و خود آن‌ها باید پایین ترین قیمت‌ها را ارائه كنند تا كسی طمع نكندو قیمت پایین تر عرضه نكند.

چرا كه اولویت تمام و كمال ما، دسترسی ارزانتر بیماران به تجهیزات پزشکی است .

با این حال این تاكید ما فعـلا در خصـوص كـالاهـای مصـرفی است كه به خدمات پس از فروش چندانی نیاز ندارند.

مشكلی كه در اینجا ممكن است به‌ وجود بیاید هـمـكــاری كـمـپــانـیهـای خـارجـی اسـت.

آیا كمپانیهای خارجی حاضر خواهند شد به غیر نـمایندگی انحصاری خود كالا و خدمات ارائه دهند؟

قطعا زمانی كه كالایی از طریق غیر انحصاری به وفور وارد كشور شود ، خود نمایندگیها نیز برای حفظ بازار ناچار خواهند بود قیمت را پایین آورند و در ایـــن صــــورت هـــدف مـــا كـــه هــمـــان كـــاهـــش قیمت‌هاست، برآورده شده است.

بـه نظـر میرسد این اقدام مستقیما به بحث قیمت گذاری تجهیزات پزشکی هم مربوط است.

آیا اداره كل تجهیزات پزشکی درخصوص قیمت گـذاری كالاها و خدمات اقدامات دیگری هم به‌عمل آورده است؟

ما اصولا با كالاهایی كه قیمتشان منطقی است ، كاری نداریم ، اما در خصوص اجناسی كه قیمتشان بــالاسـت بـه خصـوص در زمینـه كـالای مصـرفـی، هدف ما اصلاح قیمت‌ها و در صورت تعهد بیمه‌ها بـرای پـوشـش دادن هـزینـه كالا تعیین قیمت بیمه بر‌اساس آن است.

در واقع یكی ازاهداف اصلی ما در برنامه ۵ ساله توسعه این است كه بیمار بیشتر از ۳۰‌درصـد هزینه درمان را از جیب خود پرداخت نـكـنـد كـه مـتـاسـفـانـه در حـال حاضر این وضعیت برعكس و یا حتی بدتر است، در صورتی كه این امر در بسیاری از عرصه‌ها قابل اصلاح است و وظیفه ما نیز اصلاح چیزی است كه تاكنون به حال خود واگذار شده .

قطعا در این مسیر مشكلات زیادی را در بانك ها، مسایل مالی، پرداخت‌های بیمارستانی و … پشت سر خواهیم گذاشت، چرا كه اگر خواهان یك تصمیم مستدام و پایدار هستیم باید تمام این عوامل را به صورت واقعی در نظر بگیریم اگر نه اقدامات ما مانندقبل مقطعی خواهد بود.

اگر قرار بود قانون برنامه توسعه را بنده بنویسم مینوشتم:

مریض بایدفقط ۱۰ درصد از هزینه درمانی اش را خود بپردازد و بقیه باید توسط دولت پرداخت شود. اگر دولت پول ندارد ، راهكارش تحمیل هزینه‌ها به بیمار نیست ، بلكه اصلاح مكانیزم قیمت هاو بیمه است.

هم اكنون نیز طبق اصلاحاتی كه در سیستم تـجـهـیـزات پزشکی صــورت خــواهــد گــرفــت و همچنین عقد تفاهم نامه با بیمه‌ها، برخی از كالاها در آینده به صورت رایگان در اختیار بیماران قرار خواهد گرفت كه انشا الله خبرش را در آینده اعلام خواهیم كرد.


آیا بـا ساختار جدید رتبه بندی شركت‌ها ی تجهیزات پزشکی به هم خواهد خورد؟
به هیچ عنوان. ما از مدیران تجهیزات پزشکی در بـخــش اداره مـهـنــدسـی و نـگـهـداری اداره كـل كـه سیستم رتبه بندی را بنا نهادند، تقدیر میكنیم، چرا كه فقدان سیستم رتبه بندی در حقیقت ضربه به كل سیستم سلامت است و شركتی كه هزینه میكند و خدمات مناسبی ارائه میدهد و كارشناس استخدام مــیكـنــد و سـیستـم مهنـدسـی و نگهـداری دارد تـا مـتـنـاسـب بـا تـعـداد نـمـایندگی هایی كه دارد، ارائه خدمت كند، قطعا باید با شركتی كه چنین خدماتی ندارد ، متفاوت باشد.


آیا شكست انحصار در صنایع دیگر هم تجربه شده است؟
من اطلاعی از صنایع دیگر ندارم ، اما تفكر كلی دولت این است كه انحصارات از بین برود و بازار در دست دو فرد یا شركت كه بتوانند با هم تبانی كرده و قیمت ها را بالا نگه دارند نباشد،كه البته این شرط عقل و سیاست كلی است و ما به هر آیین و دینی كه بخواهیم این مساله را تجزیه و تحلیل كنیم، كسی با این مـوضـوع مـخـالـف نـیست و همه با انحصار و مونوپلی مخالف هستند.

آیا این دستور به صورت رسمی به شركت‌های مهندسی پزشکی اعلام و ابلاغ شده است؟
نه، نیازی به ابلاغ رسمی نیست، چرا كه ما هیچ مـانـعـی بـرای فـعالیت شركت‌ها ایجاد نكرده ایم. شركت‌ها كار خودشان را ادامه میدهند و در مقابل این اقدام ما نیز راهكار تجاری در پیش میگیرند.

در حـال حـاضـر نگـرانـی اكثـر واردكننـدگـان تجهیزات پزشکی این است كه این قانون در مورد كالاهای سرمایه ای هم باشد.

آیا احتمال دارد این قانون در آینده به كل تجهیزات تعمیم یابد؟

در حال حاضر چنین تصمیمی نداریم ولی بهتر اســت شـركـت‌هـای وارد كـنـنـده بـه جـای نـگـرانـی طـوری فعـالیت كننـد و قیمـت‌ها را در حدی نگه دارند كه ضرورتی به این قوانین و اقدامات نباشد، چرا كه هر كس در هر جایگاهی باید اولویتش را فعـالیت بـه نفع حوزه خود قرار دهد.

با این حال شركت‌ها نیز به نحوی یاور و ابزار كار ما هستند وهدف ما به خدمت گرفتن توان شركت‌ها برای وفور كالاهای پزشکی در داخل كشور است.


آیـا از ایـن بــه بـعـد در اداره كـل نمـاینـدگـی انحصاری ثبت نخواهد شد؟
چرا ثبت میشود، حتی در حوزه مصرفیها نیز شـركـت‌هـای جـدید میتوانند با عنوان نمایندگی انحصاری ثبت شوندو اینگونه نیست كه ما با ثبت یك شـركـت بـه عنوان نماینده انحصاری مخالف بـاشیم، اما همین اداره كه انحصاری بودن را ثبت میكند، اگر مشاهده كند كه شركتی دیگر كالایی را از همان كمپانی و با شرایط بهتر وارد كشور میكند كه نیازی به خدمات پس از فروش ندارد، به او هم نمایندگی اعطا خواهد كرد، چرا كه ما نباید محافظ انــحــصـــاری بـــودن شــركــت و مـنــافــع آن بــاشـیـم. شركت‌ها خودشان میدانند چه كار كنند.

در حال حاضر اگر كمپانی دومی پیدا شود كه كالایی را وارد كـشــور كـنــد هـمــان كـمـپــانــی هــایـی كـه در داخـل نمـاینـدگـی انحصـاری دارنـد، دسـت به‌كار شده و جلوی آن را میگیرند، همین امر برای شركت‌ها هزینه در بر دارد.

بنابراین راه عاقلانه این است كه كمپانیها برای حفظ بازارشان قیمت‌ها را اصلاح كنندوضمن اعطای امتیاز بیشتری به نمایندگانشان، هـزینـه كمتـری بـه آن‌هـا تحمیل كننـد.

این بـه نفـع نـمــاینــدگــی هــاســت اگــر كـسـی فـكـر مـیكـنـد كـه خـــارجـــیهـــا لـطـــف مـــیكـنـنـــد و دسـتـگـــاه بــه مــا میفروشند، سخت در اشتباه هستند.

در واقع این كمپانیهای خارجی هستند كه حیاتشان وابسته به فروش به سایر كشورهاست و هر دستگاهی را كه به ما میفروشند، برایشان سود و اشتغال زایی در بر دارد.

در مقابل ما نیز باید سود خود را از این ركود اقتصادی و تعدد و تنوع تولیدكنندگان جهانی ببریم.


آیا این برنامه دوام دار است و در مورد دولت بعد نیز تضمینی وجود دارد كه ادامه یافته و مانند بسیاری از برنامه‌ها نیمه كاره رها نشود؟
از دید من دوره تعصبات و تصمیم گیریهای عجولانه به سر آمده است، چرا كه همین تعصبات، تصمیم گیریها و عدم شایسته سالاریها بود كه به مدت ۸ سال كشور را به مشكلات بزرگ اقتصادی كشاند و ما خسارات زیادی را بابت اقدامات بدون فكر و اندیشه و به دور از عقل و خرد جمعی متحمل شدیم.

خوشبختانه در حال حاضر این بلوغ فكری در مردم و مسئولان به وجود آمده است كه از این گونه تصمیم گیریها اجتناب كنند و هر كس كه سر كار بیاید ، اگر دلسوز این مملكت باشد، قطعا این روال را تا تعدیل و ثبات قیمت‌ها ادامه خواهد داد.


شـنـاخـت ریشـه‌ای انـحـصار، شناخت مصادیق انحصار در تجارت و وضع قواعد انحصار شكستن در فضای كسب و كار از جمله مواردی است كه به ایجـاد فـضای رقابتی كمك می كند.

طبیعی است دسـتـرسـی آزاد هـمـگـان بـه اطـلاعـات اقـتصادی و تــوزیع عـادلانـه فـرصـت هـای سـرمـایه گـذاری بـه شكستـن انحصـارات كمك بسیاری خواهد كرد.

درنتیجـه مهـم‌ترین كار برای شكست انحصارات موجود طراحی و اجرای قواعدی است كه منجر به بهبـود فضای كسب و كار و اشتیاق و علاقه همه سـرمـایه گـذاران برای مشاركت در اقتصاد كشور شود.

ولی آیا با شكستن انحصار در حوزه سلامت به اهداف كاهش قیمت‌ و فراوانی كالای با كیفیت خـواهیم رسید.

بـدیهـی اسـت تنهـا بـه كـار گـرفتـن نـظـرات هـمـه كارشناسان و همه دست اندركاران مـربـوطه دولتی و خصوصی و حتی تجارب سایر صنایع و سایر كشورها برای تنظیم قواعدی دورنگر می تواند در كل به سود بیماران و سلامت جامعه بـیانـجـامـد و از هـر گـونـه ضـرر و زیان احـتمالی و انباشت دستگاه‌های سرمایه‌ای بیاستفاده یا ورود كالاهای مصرفی نامرغوب جلوگیری كند

كمپانی های خارجی مشتری مدارتر از نمایندگی ها هستند

دکتر وهاب

دكتر وهاب دهلقی مدیرگروه آموزشی فیزیك پزشکی و مهنـدسـی پزشکی و مسئول تجهیزات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی كرمانشاه نیز در باره شكست انحصار نمایندگی كمپانی های خارجی كه از سوی اداره كل تجهیزات پزشکی اعلان شده، اظهـار داشـت:

<این تصمیم مزایا و معایب خاص خودش را دارد ، چرا كه شكست انحصار منوط به حمـایت سایر شركت‌هایی است كه مایلند همان كـالا را وارد كشـوركننـد.

بـه طـور مثـال اگـر كسـی بخواهد دستگاه سی تی اسكن كمپانی معروفی را كه نمایندگی انحصاری نیز دارد، وارد كشور كند، در وهـلــه اول لازم اســت كـه بـا كـمـپـانـی خـارجـی وارد مذاكره شده و كمپانی را قانع كند كه به عنوان نمـاینـده در ایران فعـالیت كنـد.

اگر این مورد حل شود، شكستن انحصار میتواند مفید باشد، البته از نظر من شكستن انحصار در خصوص دستگاه‌های مصـرفی، در كاهش قیمت‌ها موثر است، ولی در خصوص كالاهای غیر مصرفی معضلاتی را ایجاد مـی كنـد كـه حل نشدنی است.

از سوی دیگر اگر كــالای خــریداری شـده نیازمنـد خـدمـات پـس از فروش باشد، در این صورت شركت دومی كه این محصول را فروخته است چه تعهدی دارد كه این خدمات پس از فروش را به طور دقیق ارائه دهد؟

ولی درخصوص كالاهای مصرفی انحصار معنی ندارد، چرا كه این گروه از كالاها نیاز چندانی به خدمات پس از فروش ندارند و هر كسی با قیمت پـایین تر بتواند این كالاها را وارد كند، باید به او مجوز واردات اعطا شود.>


دكتر دهلقی در ادامه خاطرنشان ساخت:< البته ناگفته نماند كه شكست انحصار دال بر این مطلب نیست كه هر شركتی هر گونه كه مایل باشد می تواند كـالا را وارد كـشـور كـنـد. مـا در كـشـورمان مبادی ورودی مـعـلـوم ومـشـخصی داریم، از سوی دیگر مشخصات كامل شركت هایی كه مجاز به واردات كالا هستند، در سایت اداره كل تجهیزات پزشکی ثبت شده است و با ورود به سایت این اداره می توان لـیست شركت های مجاز به واردات هر گروه از كالاها را مشاهده كرد .

این شركت‌‌ها فقط از طریق كانال اداره كل تجهیزات پزشکی مجارند كالاهای خود را وارد كشور كنندكه در این صورت طبیعتا كیفیت آن مورد بررسی اداره كل تجهیزات پزشکی قرار می گیرد، چرا كه این قبیل از كالاها بر اساس پرفورم و از مبادی مجاز به كشور راه یافته است و لذا بررسی اصل یا تقلبی بودن آن نیز امری بدیهی است كـه مشكلـی را ایجـاد نخـواهـد كـرد.

در خصـوص كـیفـیـت كــالاهــا نـیـز، مـصــرف كـنـنــده بـر اسـاس بودجه‌ای كه در اختیار دارد ، دست به انتخاب كالا مـیزنـد. > ‌

مـدیرگروه آموزشی فیزیك پزشکی و مهندسی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی كرمانشاه افزود:

<به نظر می رسد هدف مدیر كل تجهیزات پزشکی از این تصمیم این باشد كه برخی از كمپانی ها به دلیل همین انحصاری بودن یكه تازی می كنند و یكی از عواملی كه باعث شكستن یكه تازی برخی واردكـنـنــدگــان مــی شــود، گـرفتـن انحصـار از این شركت هاست كه این امر نیز نیازمند ابزار است و ابزار آن هم این است كه كمپانی تولید كننده كالا با سایر نمایندگی ها نیز كنار بیاید.

در غیر این صورت این تصمیم نه تنها هیچ گونه تاثیری در قیمت ها ندارد، بلكه حتی باعث بی نظمی بازار هم خواهد شد.>

وی ادامه داد: <از دیدگاه من یكی از راه‌هایی كه می توان از آن به عنوان اهرم فشاری به واردكنندگان بـرای ارائه بهتر خدمات و قیمت مناسب استفاده كـرد، تـقـویت بدنه كارشناسی اداره كل تجهیزات پزشکی است.

برای مثالا من به عنوان یك مصرف كننده، محصولات مورد نیازم را به قیمتی پایین تر از آنـچـه اداره كـل تـجـهـیزات پزشکی مصوب كرده است، از همان نمایندگی های مجازی كه اداره كل تعیین كرده است تهیه می كنم ، چراكه كمپانی های خــارجـی بـه دلـیل چـانـه زنـی و هـمـچـنـین قـدرت كارشناسی ما، كالاهایش را ارزانتر در اختیار ما قرار می دهد و ما با اهرم هایی كمپانی های خارجی را تحت فشار قرار می دهیم و ثابت می كنیم كه قیمت كالایشان پایین تر از چیزی است كه اعلام می كنند.

بـنـابـر این بـه نظر می رسد یكی از راه های كنترل قـیمـت، تقویت بدنه كارشناسی اداره كل است تا بتواند با كارشناسی دقیق گلوگاه را كنترل كند و اگر قـیمـت مـحـصول بالاتر از حد مجاز است، اجازه ورود آن را ندهد ویا از شركت تولید كننده بخواهد بـرای حـفـظ بـازار قـیمـت را بـشـكـنـد.

بنابراین اگر مـكـانـیزم بـررسـی قـیمـت هـا در اداره كـل حـقـیقتا مـكـانـیزم قـدرتمندی باشد ، می توان قیمت ها را كـاهش داد.>دكتر دهلقی در ادامه صحبت هایش اظـهــار داشـت:

< از دید مـن شـكـسـت انـحـصـار در خصوص كالاهای مصرفی به سود نظام سلامت است ، ولی در مورد كالاهای سرمایه ای لازم است كه جوانب آن به دقت سنجیده شود و مورد ارزیابی قرار گیرد و باید دید آیا شكستن انحصار به مصلحت است یا خیر؟

چرا كه در صورت تعدد نمایندگی ها دایره انتخاب برای مصرف كننده وسیع تر است، ولی این امر نیز منوط به این است كه كمپانی سازنده دستگـاه سایر نمایندگی ها را نیز ساپورت كند و قبـول كنـد كـه فـاقـد نمایندگی انحصاری در ایران باشد و به هر شركتی كه كالارا بهتر و با خدمات بالاتر ارائه دهد ، نمایندگی اعطا كند، ولی گاهی كـمـپــانــی خــارجــی زمــانــی كــه مشـاهـده مـی كننـد نمایندگی انحصاریشان كالا را با قیمتی به مراتب بالاتر عرضه می كنند، در اعطای نمایندگی به سایر شركت ها مقاومت نشان می دهند.

با این حال هنوز هم معتقدم كه كمپانیهای خارجی به دلیل مشتری مـحـور بـودن خـیلـی راحـت تـر بـا این مسائل كنار میآیند، بارها مشاهده شده كه شركت های داخلی حاضر به پاسخگویی و ارائه خدمت نبوده اند، اما كمپانی خارجی با یك ایمیل و یا حتی یك جلسه حـضـوری، حـاضـر بـه هـمـكاری وسرمایه گذاری شده است.

حتی من موردی را داشتم كه مدیر عامل یك كـمـپـانی بزرگ خارجی به شهر ما آمده و در بـیمارستان شهر ما از نزدیك مشكلات مربوط به مــحــصـــولـــش را بـــررســی كــرده و زیـان وارده بــه بیمارستان را پرداخت كرده است>

خدمات پس از فروش فقط شامل غیر مصرفی ها نیست

مهندس ارثیلو

مـهـنــدس ارسـیلــو مـسـئــول تـجهیزات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز در این باره اظهار داشت :

<‌به نظر من صورت مسئله‌ باید دقیق‌تر مورد مطالعه قرار گیرد و باید دید كه چه مسئله ای منجر به تـصمیم گیری اداره كل تجهیزات پزشکی در این زمینه شده است.

اگر مسئله بر این مبنا بوده كه با شـكـسـتــن انـحـصـار واردات، فـضـای رقـابـتـی بـین واردكنندگان، باعث كاهش قیمت‌ها خواهد شد، این نظریه تا حدودی می تواند قابل قبول باشد، ولی راه‌كــار حــل ایـن مـسـئـلــه بــه خـصــوص در حـوزه تـجـهـیزات پزشکی كه اهمیت و حساسیت های خاص خود را از جنبه سلامت عموم جامعه دارد این نیست كه هر كسی كه از این به بعد بتواند همان كـالا را ارزان‌تـر وارد كـشور كند، مورد تایید قرار بگیرد، چرا كه این راهكار بعدها از ابعاد حقوقی و هـمـچـنـیـن خــدمـات پـس از فـروش بـا مـشـكـلات عدیده‌ای مواجه خواهد شد.>


مسئول تجهیزات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران در ادامه افزود:

<شاید در نگاه اول به نظر برسد كــه خــدمــات پــس از فــروش بـیشتـر در ارتبـاط بـا تـجـهـیزات پزشکی غـیر مـصـرفـی مـطرح است و وارد‌كنندگان در حوزه تجهیزات پزشکی مصرفی مـیتـوانـنـد از این قـاعـده مـسـتـثـنـی باشند، ولیكن خــدمــات پــس از فــروش را نـمــی تــوان صـرفـا در تعمیرات یا كالیبراسیون دستگاه ها خلاصه كرد، بلكـه خـدمات پس از فروش شامل پذیرش انواع مسئولیت های پس از فروش اعم از، پاسخگویی در خصوص كیفیت و كمیت كالا، كیفیت بسته بندی و استریل بودن اقلام استریل، احراز اصالت كالا به جهـت تقلبـی یا اصـل بودن، برنامه ریزی لازم در خصوص فراخوان و موارد دیگر نیز می شود.

بر این اساس اگر كالایی توسط واردكنندگان مختلف و متعددی وارد كشور شود و بعد مشخص شود كه مشكلی در بسته بندی آن و یا حتی اصل یا تقلبی بـودن آن وجـود دارد، چـه كـسی پاسخگو خواهد بود؟

و مصرف كننده از كجا باید بداند كه این كالا از كدام مبادی و به مسئولیت كدام وارد كننده، به كشور وارد شده است.

ارسـیلــو خــاطــرنـشــان ســاخــت:

<اگـر اداره كـل تـجـهـیـزات پزشکی بـه دنبـال كـاهـش و یا تعـدیل قیمت‌ها در حوزه تجهیزات پزشکی است، بایدبا بهره گیری از ابزارهای لازم و ارزیابی قیمت جهانی و منطقه ای اقلام، قیمت‌های واقعی را احصا كرده و با ایجاد فضای رقابتی بین كمپانی های مختلف و نیز نظارت موثر بر فعالیت شركت‌های نمایندگی در بحث قیمت گذاری كالاها به طور جدیتر وارد عمل شده و از این طریق وضعیت قیمت‌ها را كنترل كند، در غیر این صورت رفع انحصار از شركت‌های نمایندگی آشفتگی شدید بازار و قیمت‌ها را به دنبال خواهد داشت.

تـوجه به این نكته هم ضروریست كه بر مبنای سیاست‌های ابلاغی وزارت بهداشت طی سالیان قبل، برنامه ریزی و اقدامات بسیاری انجام گرفته تا بـیمـارسـتـان هـا و مراكز تابعه دانشگاهی توجیه و ترغیب شوند كه صرفا اقلام مورد نیاز خود را از مـبــادی رسـمــی و قــانــونــی مــورد تــاییـد اداره كـل تجهیزات پزشکی تهیه كنند.

صرف نظر از هزینه، زمان و تلاش بسیاری كه صرف فرهنگ سازی در این زمینه شده است، در این شرایط مراكز با فهرستی نامعین از عرضه كنندگانی مواجه میشوند كه هر كـدام كـالاهـا را با قیمت‌های متفاوت و از مبادی مختلف وارد كشور كرده‌اند.

علاوه بر این، به خوبی واقف هستید كه در حال حاضر در كشورهایی نظیر، پاكستان، چین و … كالاهای تقلبی و بی كیفیت را دقـیقـا بـا هـمـان بـسـتـه بـنـدی اصل آماده كرده و به كـشـورهـای مـخـتلف صادر میكنند.

در اینجا این سئوال مطرح میشود كه مصرف كننده از كجا باید به این موضوع پی ببرد كه كدام كالا قاچاق و كدام مـجـاز است؟

از چه طریق باید صلاحیت شركت واردكننده این كالا را ارزیابی كند؟

اگر فرضا كالا تقلبی باشد، به چه طریقی آن را رد یابی كند و چه كسی مسئول و پاسخگو خواهد بود؟

و مشتری از كـجـا بـاید بـه این بـینش برسد كه از كدام شركت خـریداری كـنـد؟>

وی در پـایان اظهار داشت:

<در نهایت نظر من این است كه تعمق بیشتری در ارتباط با این موضوع باید انجام شود و با در نظر گرفتن جمیع جهات و به دور از شتاب زدگی، تصمیم لازم گرفته شود >

دبیر انجمن شركت های مهندسی پزشکی


پیشنهاد ما مسكوت گذاردن موضوع شكست انحصار است

در این باره گفتگوئی نیز با مهندس شهباز كیهان فر دبیر انجمن شركت های مهندسی پزشکی، انجام داده ایم كه در زیر می خوانید:


از دیـدگـاه شمـاتصمیم اداره كـل تجهیزات پزشکی درباره موضوع گزارش مبنی بر شكست انحصار نمایندگی های خارجی به خصوص در زمـینـه تـجهیزات مصرفی با چه هدفی صورت گرفته و شما چه آینده ای را برای این تصمیم پیش بینی می كنید؟


دكتر كیوان به مسئله انحصار در زمینه تجهیزات حساسیت خاصی نشان داده اند و به نظر می رسد

كه دلـیلـشــان ایـن بــاشــد كــه وجــود نـمــاینـدگـیهـای انحصاری در حقیقت به مثابه مانعی برای شكست قـیمــت هــاســت.

بــا ایـن حــال شـكـســت انـحـصــار مشكـلاتـی در پـی دارد كـه عمـلا آن را غیر ممكن میسازد، از جمله اینكه لازمه فروش تجهیزات سنگین، تعهد ده ساله خدمات پس از فروش است و از سوی دیگر آموزش مهندسان برای پشتیبانی دستگاه ها نیازمند هزینه و سرمایه گذاری كلانی است كه در حال حاضر نمایندگیهای انحصاری آن را انـجـــام مـــی دهـنــد.

در حــالــی كــه بــا تـعــدد نمایندگیها، هر نمایندگی به نوبه خود ناچار است عـلاوه بـر تهیه انباری از قطعات یدكی مورد نیاز، هزینه های كلانی را نیز صرف آموزش و نگهداری مهنـدسان خبره جهت پشتیبانی دستگاه‌ها صرف كنـد كـه خـود بـه نحـوی اتـلاف سـرمـایه های ملی محسوب می شود، لذا به نظر می رسد این تصمیم اداره كل تجهیزات پزشکی در خصوص تجهیزات سرمایه ای چندان مقرون به صرفه نباشد، از طرف دیگـر كمپـانـیهای خارجی تولیدكننده تجهیزات سرمایه‌ای، دوره‌های آموزشی دستگاه‌ها را فقط جـهـــت مـهـنـــدســـان نـمــاینــدگــیهــای انـحـصــاری خودشان در نظر می گیرند، چرا كه كمپانی ها بزرگ اصولا چنین ظرفیتی ندارند كه برای هر نمایندگی دوره های آموزشی جداگانه ای برگزار كنند.

با این حال شكستن انحصار در مورد كالاهای مصرفی تا حدی منطقی به نظر می رسد، چرا كه زمانی كه شما یـك كــالای مـصــرفــی را بــه‌ فــروش مــیرســانـید، دیگرمسئولیتی در قبال آن نخواهید داشت، ولی در خصوص تجهیزات سرمایه ای وضعیت متفاوت است.

شاید تجهیزات مصرفی نیازی به خدمات پس از فروش نداشته باشد ولی مسائل دیگری مانند تشخیص اصلی بودن كالا، ایراد بسته بندی كالا و یا اینكه اشكال در خود كالا، وجود دارد .

پیشنهاد انجمن در این رابطه چیست؟

طبق آخرین جلساتی كه در انجمن شركت های مهندسی پزشکی ایران برگزار شد، قرار بر این شد پیشنهـاد شـود كـه یك بـرنـد از چنـدین كانال وارد نشود، چرا كه این محصولات باید قابلیت پیگیری داشتـه بـاشند تا در صورت بروز اشكال مشخص شـودكـه محصـول تـوسـط كدام شركت وارد شده است.

بنده اصرار دارم كه با بررسی های دقیق تر و تا زمان مشخص شدن وضعیت كابینه جدید دولت، قدم به قدم جلو برویم تا به یك نتیجه قطعی برسیم.

به عنوان دبیر انجمن شركت های مهندسی پزشکی ایران پیشنهادمی كنم كه اداره كل تجهیزات پزشکی فعلا این مساله را مسكوت بگذارد تا تمام جوانب آن به دقت مورد بررسی قرار گیرد تا دوباره همان داسـتـان هـلـیوم تـكـرار نـشود كه ایجاد یك فضای رقـابت ناسالم باعث بالارفتن سرسام آور قیمت هلیوم شدو حتی تعدد واردكننده ها هم كمكی به كاهش قیمت ها نكرد.

ولـی از دیدگـاه اداره كـل تـجهیزات پزشکی ایجاد فضای رقابتی باعث می شود كه شركت ها برای پیروزی در این فضای رقابتی، ‌قیمت ها را پایین آورده و كیفیت را بالا ببرند و به عبارت دیگر تعدد نمایندگی ها به نفع مصرف كننده تمام می شود؟

مـتـاسـفـانـه هـمـیشـه در عـمـل این گـونـه نیست. 

هـمـانـگـونـه كـه در بـحـث هـلـیوم هم شاهد اتفاقی بر‌عكس این موضوع بودیم، چرا كه گاهی در این مـیان عـوامـل دیگـری نـیز باعث افزایش قیمت‌ها میشود.

در برخی موارد نبود قطعات یدكی در انبار یك نمایندگی باعث میشود كه مصرف كننده برای جلوگیری از خواب دستگاه به ناچار همان قطعات مورد نیاز را با قیمتی به مراتب بالاتر از قیمت اصلی از سـایر مـنـابـع تـهـیه كـنـد كـه خـود این امر صعود قیمت‌ها را به دنبال دارد.

آیا در خصوص كالاهای مصرفی هم وضعیت هـمـین گونه است و همیشه تعدد نمایندگی ها باعث كاهش قیمت نمی شود؟


طـی آخـرین جـلـسـاتـی كـه بـا اعضای اتحادیه ، انـجـمـن و اداره كـل تـجـهـیزات پزشکی داشتیم ، تـجـهـیزات را بـه 4 گـروه مـصـرفـی، نـیمه مصرفی، قطعات یدكی و تجهیزات سرمایه‌مثل دستگاه‌هی سنگین MRI و CTscan و …… تقسیم بندی كردیم ، لذا زمانی كه صحبت از كالای مصرفی می شود باید مشخص شود كه منظور كالای مصرفی است یا نیمه مصرفی؟

مـن فـكـر مـی كـنـم كـه در مـصـرفی ها شكست انحصاربه شرط رعایت كیفیت محصول سودمند باشد، ولی در خصوص نیمه مصرفی ها وضعیت به گونه ای دیگر است، چرا كه برخی از این اقلام از جـمـلــه تـجـهـیـزات ارتــوپــدی نـیـازمـنـد دوره هـای آموزشی هستند.

حتی در برخی موارد لازم است كه فروشنده این ابزار در اتاق عمل حاضر شود و همراه پـزشـك كـار كـنـد و طـرز كـار وسـیلـه را به پزشك آمـوزش دهـد.

از سـوی دیگر برخی از اقلام نیمه مـصـرفـی بـه صـورت سـت فـروخـتـه مـی شود، لذا نمایندگی موظف است كه از هر كالا ست كامل را داشته باشد كه شاید كنترل این مساله سخت باشد.

آیا از دیدگاه شما تنها را ه حل كنترل قیمت ها دربازار حذف نمایندگی های انحصاری است یا راهكارهای دیگری نیز می توان اندیشید؟


این امـر نیازمند كسب اطلاعات جامع از بازار خارج از ایران است . باید دید كالایی كه وارد كشور می شود در سایر كشورها با چه قیمتی به فروش میرسد.

ما نیز پس از استخراج قیمت واقعی كالا، اجازه ندهیم محصول با قیمتی بالاتر وارد كشور شود.

البته حقیقت این است كه افزایش قیمت ها در داخل كشور صرفا به نمایندگی ها مربوط نیست، بلكه بخش اعظم آن وابسته به تحریم ها و كمبود كـالاهـا در داخـل كـشـوراست.

در حال حاضر نیز كشور ما به شدت با مساله كمبود تجهیزات پزشکی مواجه است.

اصولا باید كالایی وجود داشته باشد تا بـه بـیمـار نـیازمند فروخته شود، چه رسد به اینكه بخواهیم در مورد قیمت آن هم بحث كنیم، لذا در شرایطی كه ما از خارج با حملات پی در پی تحریم مواجه هستیم، ایجاد یك تحریم موازی در داخل كشور اشتباه محض است.

در حال حاضر واردات كدام تجهیزات محدود اسـت و مـا در زمینـه كـدام كالاها دچار كمبود هستیم؟


هــم اكـنــون در زمـینــه بــرخـی تجهیزات مـاننـد بیماریهای قلبی مثل استنت ، پیس میكر ، بالون و….. دچار كمبود هستیم ، علاوه براین خود كمبود بـاعـث افـزایش قـیمت می شود، چرا كه بیمار به واسطه كمبود تجهیزات، حاضر است به هر قیمتی كالای مورد نیازش را تهیه كند و همین امر باعث افزایش قیمت می شود.

همان طور كه می دانید در ســال ۹۱ ارز بـسـیـار كـمــی بـه تـجـهـیزات پزشکی اخـتـصــاص داده شــد و حـتـی واردات دارو هـم بـا مشكل مواجه شدكه خود این امر عامل مهمی در افزایش قیمت ها بود.

واقعیت این است كه اگر ارز به حد كافی اختصاص داده شود، به حدی كه حداقل نیاز در دسترس واردكننده ها قرار گیرد، بسیاری از مشكلات حل می شود.

آیا فـكـر نـمـی كـنـید سـیسـتـم قیمت گذاری تـجـهـیـزات پزشکی نـیـازمـنــد كــارشـنـاسـی مناسب‌تری است؟


كارشناسان تجهیزات پزشکی می بایست دارای دانـش كـافی در هر رشته از تجهیزات باشند. این رشـتـه هـا بـسـیار وسـیع اسـت.

اینجانب پیشنهاد می كنم اداره تجهیزات از دانش فنی اعضای انجمن كـه صـد هـا مـهـنـدس كار آزموده در اختیار دارند اسـتـفاده كند.

در مورد قیمت ها نیز قبلا وضعیت اینگونه بود كه وقتی كالایی سابقه ورود داشت، به سرعت از فیلترقیمت گذاری اداره كل تجیهرات رد میشد، ولی در حال حاضر این پروسه طولانی تر شده است.

مسئله دیگر سود ۱۸% برای وارده كننده است. یك سال و نیم است كه راجع به سود ۱۸% بحث و گفتگو وجود دارد، با این حال این موضوع هنوز كاملا حل نشده است، انجمن شركت های مهندسی پزشکی ایران و اتحادیه بازرگانان تجهیزات پزشکی نزدیك به دو سال است كه با آن درگیر هستند.

همان گونه كه اشاره كردم، این در صد بر اساس آخرین مصوبه سازمان حمایت قرار بود به تجهیزات پزشکی تعلق یـابــد، درصــورتــی كــه این امـر مـطـلـقـا بـا واقـعـیت همخـوانـی ندارد و در این میان هزینه هایی مانند آمـوزش ، هزینه خواب پول و …..وجود داردكه نـادیده گرفته شده است، خوشبختانه اخیرا تیمی متشكل از نمایندگان انجمن، اداره كل تجهیزات پزشکی و اتـحــادیه تشكیل شـده كـه بـه صـورت موردی به بررسی این هزینه ها پرداخته است و در طول چند ماهی كه از فعالیت این تیم می گذرد، آثار مثبتی از خود نشان داده است.

منبع: وب سایت ماهنانه مهندسی پزشکی و تجهیزات آزمایشگاهی

 

دیدگاه ها بسته شده اند.